Wigilia i Boże Narodzenie

SONY DSC

Tradycyjna kutia wigilijna

Wigilia… Pierwsza gwiazdka, tradycyjnie dwanaście różnych potraw, a każdej z nich trzeba skosztować…
Ostatnią z tych potraw, niezmiennie od lat, była u nas kutia. W dzieciństwie bardzo przeze mnie i moje rodzeństwo nie lubiana. Mama zawsze nalegała, żeby chociaż spróbować. Na co tato odpowiadał, że tylko zęby sobie „zabrudzi” makiem :-)
Dziś już nie krzywię się na samo wspomnienie o kutii. Może zmieniły się moje upodobania smakowe, a może to tylko kwestia odpowiedniego dobrania ilości składników. W końcu jak może być niesmaczne coś, co zawiera w sobie tyle dobrego – miód, orzechy, mak…

Składniki:
- 200 g pęczaku
- 150-200 g maku
- 150 g miodu
- 100 g mieszanki orzechów
- 50 g drobnych rodzynków
- kilka łyżek wiśni z konfitury lub dżemu wiśniowego

Pęczak ugotować do miękkości, ostudzić.
Mak sparzyć, odcedzić, ostudzić i zmielić dwukrotnie w maszynce.
Miód podgrzać w garnuszku, dodać posiekane orzechy i chwilę „gotować”. Następnie wsypać rodzynki i mak. Jeszcze chwilę wszystko razem przesmażyć, następnie zdjąć z ognia i dodać do pęczaku wraz z pozostałymi składnikami. Wymieszać i ewentualnie dosłodzić jeszcze miodem. Przełożyć do salaterek, udekorować bakaliami.  

SONY DSC

Czekoladowe ciasto z kremem z serka mascarpone

Zawsze przed świętami Bożego Narodzenia układam listę potraw, zwłaszcza ciast, które przygotuję. Przeglądam przepisy,  segreguję… Makowce, serniki, pierniki, coś na zimno, z kremem… Te, które lubią wszyscy i, za którymi nie przepadają, ale są tradycyjne i nie może ich zabraknąć na świątecznym stole. Jest jeszcze jedna kategoria – nowości. Na większe okazje zazwyczaj staram się korzystać ze sprawdzonych przepisów i nie eksperymentuję, ale przynajmniej jedno ciasto ma być niespodzianką. Taka moja mała, osobista tradycja.
Czekoladowe ciasto z kremem z serka mascarpone należy jak najbardziej do nowości – nigdy wcześniej takiego nie piekłam. Co więcej, mogę je już zaliczyć także do drugiej grupy, czyli wypieków lubianych przez wszystkich. Poza tym muszę dodać, że pięknie się prezentuje w tych kontrastowych kolorach.To eleganckie ciasto z pewnością będzie prawdziwą ozdobą świątecznego stołu. 

Ciasto:
- 120 g masła
- 90 g czekolady (gorzkiej lub półsłodkiej)
- 1 i 1/2 szklanki musu jabłkowego (rozgotowanych i przetartych jabłek)
- 1 szklanka cukru
- 3 jajka
- 220 g mąki pszennej
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- szczypta soli
- 1/2 szklanki grubo posiekanych orzechów włoskich
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego

Wszystkie składniki powinny mieć temperaturę pokojową.

Masło rozpuścić w rondelku, zdjąć z ognia, dodać połamaną czekoladę i mieszać, aż się rozpuści. Ostudzić. Następnie wymieszać z musem jabłkowym, cukrem, jajkami ubitymi z solą i wanilię.
W dużej misce wymieszać mąkę z sodą i połączyć z miksturą czekoladową. Na koniec dodać orzechy. Ciasto wyłożyć do dwóch jednakowych, okrągłych form (23 cm średnicy) wyścielonych pergaminem. Piec w temperaturze 180 st.C przez 35-40 minut (lub do suchego patyczka). Studzić w formach przez 10 minut, a następnie wyjąć na kratkę kuchenną do całkowitego wystudzenia.

Krem:
- 500 g serka mascarpone
- 100 g masła
- 3 łyżki cukru pudru
- 1/2 szklanki musu jabłkowego
- 1/2 szklanki masy krówkowej (lub ok. 120 g „krówek” podgrzanych i rozpuszczonych w kilku łyżkach mleka)
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego

Miękkie masło ubić mikserem z cukrem pudrem i masą krówkową. Dodać serek i ubijać na wysokich obrotach, aż masa dobrze się połączy. Następnie dodawać po łyżce musu jabłkowego i ekstrakt waniliowy.

Gotowym kremem przełożyć ciasto, udekorować wierzch i boki.

SONY DSC

Sernik pachnący pomarańczą

Święta Bożego Narodzenia… Pachnące migdałami, przyprawami korzennymi i… pomarańczą. Ten ostatni z wymienionych aromatów wyjątkowo dobrze komponuje się ze smakiem sernika. Niektórzy nie mogą się obejść w Święta bez makowca, czy piernika, a dla mnie właśnie sernik jest tym niezastąpionym ciastem. Aby nadać mu świątecznego charakteru dodałam do niego skórki pomarańczowej i polałam lukrem o tym samym smaku. Podwójnie pomarańczowy, znakomity.

 Spód:
- 150 g herbatników
- 100 g margaryny
- 1 łyżka cukru

Herbatniki zmielić, wymieszać z cukrem i rozpuszczoną margaryną. Powinna powstać masa podobna do mokrego piasku. Należy rozłożyć ją równomiernie w tortownicy (26 cm średnicy) i docisnąć do spodu. Odstawić w chłodne miejsce.

Masa serowa:
- 1 kg sera twarogowego (zmielonego 2 razy)
- 1 szklanka cukru pudru
- 4 jajka
- 1 budyń śmietankowy
- 1/2 szklanki kwaśnej śmietany
- 1/2 szklanki oleju kujawskiego
- skórka starta z 1 pomarańczy

Żółtka ubić z połową (1/2 szkl.) cukru pudru, powoli wlewać olej i ubijać, aż powstanie masa przypominająca majonez. Porcjami dodawać zmielony ser i śmietanę, a następnie proszek budyniowy i skórkę z pomarańczy. Na koniec dodać pianę ubitą z resztą cukru pudru. Całość wymieszać mikserem na małych obrotach.
Masę serową wyłożyć do przygotowanej tortownicy i wstawić do nagrzanego piekarnika. Piec w temperaturze 170 st.C przez 50-60 minut. Ciasto pozostawić w piekarniku z lekko uchylonymi drzwiczkami na 15 minut, a następnie wyjąć, obkroić nożem dookoła i pozostawić do wystygnięcia. Wierzch sernika polukrować.

Lukier:
- 40 g masła
- 1 szklanka cukru pudru
- 3 łyżki soku z pomarańczy
- odrobina aromatu pomarańczowego

Masło rozpuścić i wymieszać z resztą składników. Gdyby lukier wyszedł zbyt gęsty i szybko zastygał, należy dolać trochę więcej soku pomarańczowego.

SONY DSC

Makowiec na cieście ucieranym

W mojej rodzinie makowiec był zawsze nieodzownym wypiekiem na święta Bożego Narodzenia. Mogło nie być piernika, ale makowiec koniecznie trzeba było zrobić. Od najmłodszych lat moim zadaniem było przekręcanie maku przez maszynkę, resztą zajmowała się mama. Nawet w późniejszych czasach, kiedy już sama piekłam wszystkie ciasta, ten jeden jedyny wypiek należał do mojej rodzicielki :-)
Z rozrzewnieniem wspominam tamte czasy… i zapraszam na moją wersję makowca. Nie tradycyjny, drożdżowy, taki jak piecze moja mama, ale na cieście ucieranym. Zupełnie inny, ale równie smaczny i tak samo pachnący aromatem migdałowym – to zapach, który bardziej niż jakikolwiek inny kojarzy mi się z makowcem.
Ciasto:
- 250 g margaryny Palma z Kruszwicy
- 1 szklanka cukru
- 6 jajek
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- 250 g mąki tortowej
- 100 g mąki ziemniaczanej
- ekstraktu waniliowego

Miękką margarynę utrzeć z cukrem, dodając żółtka. Następnie stopniowo dosypywać obydwie mąki wymieszane z proszkiem do pieczenia. Na koniec dodać pianę ubitą z białek i wanilię.
Połowę ciasta wyłożyć do wyścielonej pergaminem blachy (28 x 35 cm), wstawić do nagrzanego do 180 st.C piekarnika i piec 10-15 minut z termoobiegiem (na złoty kolor).

Masa makowa:

- 350 g maku
- 2 jajka
- 1/2 szklanki cukru
- 1/2 szklanki miodu
- 1 łyżeczka ekstraktu migdałowego

Mak wsypać do garnka z wrzącą wodą i gotować 10 minut, odcedzić. Wystudzony mak zemleć dwukrotnie w maszynce.
Jajka ubić z cukrem na jasną, puszystą masę. Wymieszać z makiem, miodem i ekstraktem migdałowym.
Masę makową wyłożyć na upieczony spód i wyrównać. Na wierzch wylać resztę ciasta. Piec 30-35 minut.
Wystudzone ciasto posmarować polewą czekoladową.

Polewa:
- 100 g czekolady półsłodkiej
- 50 g masła
- 2 łyżki cukru
- 2 łyżki wody

Masło, cukier i wodę zagotować w małym garnuszku. Zdjąć z ognia, dodać połamaną czekoladę i wymieszać do połączenia się składników. Ostudzić, od czasu do czasu mieszając, sprawdzając przy tym konsystencję polewy (aby nie zgęstniała zbyt mocno).

SONY DSC

Krucho-drożdżowa strucla z orzechami

Strucla… To słowo od razu przywodzi mi na myśl drożdżowego zawijańca, pachnącego migdałami, którego niezmiennie, co roku piecze moja mama na święta Bożego Narodzenia.
Wypiek ten zawsze kojarzył mi się z nadzieniem makowym. Tym razem postanowiłam jednak to zmienić, zwłaszcza, że moi domownicy nie przepadają za makiem. Zrobiłam więc ciasto krucho-drożdżowe, a środek wypełniłam masą orzechową. Całość po upieczeniu polałam słodkim lukrem… Strucli w takiej wersji na pewno już nikt się nie oprze :-)

Ciasto:
- 500 g mąki pszennej
- 50 g cukru pudru
- 1 płaska łyżeczka proszku do pieczenia
- 200 g margaryny Palma z Kruszwicy
- 2 jajka i 1 żółtko
- 2 łyżki kwaśnej śmietany
- 50 g świeżych drożdży
- szczypta soli
- cukier waniliowy

Drożdże pokruszyć i wymieszać ze śmietaną. Mąkę połączyć z cukrem pudrem, proszkiem do pieczenia, cukrem waniliowym i solą. Dodać pokrojoną na małe kawałeczki margarynę i razem posiekać. Następnie dodać rozpuszczone drożdże, jajka i żółtko. Zagnieść jednolite ciasto i włożyć (zawinięte w folię) do lodówki na kilkanaście minut.

Masa orzechowa:
- 300 g zmielonych orzechów laskowych*
- 150 g cukru
- odrobina olejku migdałowego
- 2 jajka
- 2 łyżki kwaśnej śmietany

Wszystkie składniki wymieszać razem na gładką, kremową masę.

*Orzechy (nie mielone) można wcześniej podpiec w piekarniku. W tym celu należy rozłożyć orzechy na blasze i wstawić do nagrzanego do 200 st.C piekarnika na około 10 minut. W międzyczasie przemieszać 1-2 razy, żeby równomiernie się przypiekły.

Schłodzone ciasto rozwałkować na dwa prostokąty o grubości pół centymetra i długości około 27 cm każdy lub dwa różne o łącznej długości 54 cm (np. 20 i 34 cm, jak w moim przypadku). Posmarować masą orzechową , zwinąć ciasno jak roladę i włożyć do dwóch wyścielonych pergaminem foremek keksowych. Zostawić w ciepłym miejscu do wyrośnięcia na 1-1,5 godziny. Piec w temperaturze 180 st.C przez 45-50 minut.

Lukier:
- 1 szklanka cukru pudru
- 2 łyżki kwaśnej śmietany
- odrobina aromatu waniliowego

Składniki lukru utrzeć na gładką masę i posmarować nią ostudzone strucle.
Część lukru można dodatkowo zabarwić kakao i zrobić ozdobny wzorek.

SONY DSC

Wigilijne mini-pączki z makiem

Jeszcze rok temu nawet nie pomyślałabym, żeby na Wigilię smażyć pączki. To nie ten czas, karnawał zaczyna się dopiero po Świętach ;-) 
Jednakże podczas zeszłorocznej kolacji wigilijnej mama zaserwowała takie oto miniaturowe pączusie z makowym nadzieniem w środku. Oczywiście nie smakowały jak typowe pączki, gdyż była to wersja „postna” – bez jajek, masła, czy mleka, ale całkiem smaczna. Spodobał mi się ten pomysł, dlatego też postanowiłam go tu przedstawić. Mam nadzieję, że i Wam przypadnie do gustu.
Składniki na 26-30 malutkich pączków:
- 250 g mąki tortowej
- 25 g świeżych drożdży
- 1 łyżeczka cukru
- 1/2 szklanki ciepłej wody
- 2 łyżki oleju kujawskiego
- szczypta soli

Poza tym:
- ok. 3 czubate łyżki gotowej masy makowej
- olej kujawski do smażenia

Drożdże rozpuścić w kilku łyżkach ciepłej wody z cukrem. Po wierzchu posypać 1 łyżką mąki i odstawić do wyrośnięcia. Następnie wymieszać z mąką i pozostałymi składnikami , dobrze wyrobić. Ciasto powinno być na tyle gęste, żeby nie kleiło się do rąk. W razie potrzeby dolać nieco więcej wody lub dosypać mąki. Odstawić do wyrośnięcia na co najmniej pół godziny.
Wyrośnięte ciasto uformować w cienki wałek, odcinać małe kawałeczki ciasta, rozpłaszczać na dłoni, nadziewać gotową masą makową (ok. pół łyżeczki na 1 pączek) i formować w kulkę (wielkości dużego orzecha włoskiego). Gotowe pączki przykryć folią i zostawić do wyrośnięcia na około 30 minut. Smażyć na złoty kolor (ciasto jest niesłodkie, więc nie będzie się mocno rumienić) w oleju nagrzanym do temperatury około 180 st.C. Przed podaniem posypać cukrem pudrem.

Uwagi:
Masę makową można przygotować samemu (będzie smaczniejsza), najlepiej przy okazji np. pieczenia makowca lub robienia kutii, bo maku do niej potrzeba  naprawdę niewiele.

Masa makowa:
- ok. 30 g maku
- odrobina białka – ok. 1 łyżka
- miód lub cukier do smaku
- kilka kropli aromatu rumowego

Sparzony i zmielony dwukrotnie mak wymieszać z resztą składników.

pierniki

Pierniczki lukrowane



Miękkie i puszyste pierniczki, nadają się do jedzenia zaraz po upieczeniu. Ciasto nie musi długo leżakować, więc można je zrobić na tak zwaną ostatnią chwilę. Do tego dzieciom na pewno sprawi niezłą frajdę pomaganie przy wykrawaniu i lukrowaniu ciasteczek, a potem pałaszowanie piernikowych ludzików, choinek, gwiazdek, reniferków i innych kształtów.

Składniki:
- 500 g mąki
- 125 g margaryny
- 2 łyżki oleju kujawskiego
- 1/2 szklanki kwaśnej śmietany
- 2 żółtka i 1 całe jajko
- 1/2 szklanki miodu
- 1/2 szklanki cukru
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 3 łyżeczki przyprawy piernikowej (najlepiej domowej, z ulubionego zestawu przypraw)
- 1/2 łyżeczki mielonego cynamonu
- 150 g mieszanki orzechów z rodzynkami
- 1 łyżka kandyzowanej skórki pomarańczowej
- szczypta soli

Margarynę rozpuścić z miodem, dodać zmielone z rodzynkami i skórką pomarańczową orzechy (najlepiej rozdrabniać je w malakserze) oraz przyprawy. Gotować kilka minut na małym ogniu. Przestudzić.
Jajko i żółtka ubić z cukrem oraz solą. Mąkę wymieszać z sodą i proszkiem do pieczenia. Dodać miód z bakaliami (masa może być wciąż bardzo ciepła), ubite jajka, olej i śmietanę. Wszystko razem wymieszać drewnianą łyżką. Gotowe ciasto przykryć ściereczką i odstawić w chłodne miejsce na co najmniej 1 godzinę.
Po schłodzeniu ciasto rozwałkować na grubość około pół centymetra (w razie potrzeby lekko podsypać mąką) i wykrawać foremkami pierniczki. Układać na blasze wyścielonej pergaminem, wstawiać do nagrzanego do 180 st.C piekarnika i piec 5-8 minut z termoobiegiem (lub nieco dłużej bez termoobiegu). Po wystudzeniu polukrować.

Lukier:
- 120 g cukru pudru
- 1 białko

Białko ubić na sztywno, dodać cukier puder i jeszcze chwilę ubijać. Gdyby lukier był zbyt rzadki, dosypać odrobinę cukru pudru.

SONY DSC

Ciasto makowe otulone orzechową kołderką

 Nie każdy lubi mak, czy też wypieki z jego dodatkiem. I w moim domu tak jest ;-) A, że przynajmniej jedno ciasto z makiem na Święta po prostu być musi, w związku z tym postanowiłam połączyć to, co dzieci uwielbiają, czyli krem orzechowy, z tym, za czym nie przepadają, czyli z makiem. Otóż upiekłam makowiec na biszkoptowym spodzie, a jego wierzch przykryłam kremem o smaku przypieczonych, aromatycznych orzechów laskowych. Czyż to nie brzmi smakowicie ? Skuszą się nawet najwybredniejsi :-)

Ciasto makowe:
- 300 g maku
- 200 g cukru
- 4 jajka
- 3 łyżki tartej bułki
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- olejek migdałowy
- bakalie (ok. 100 g)

Mak wsypać do garnka z wrzącą wodą, gotować 5-10 minut, odcedzić i wystudzić. Następnie zmielić dwukrotnie w maszynce, przy czym za drugim razem zmielić także bakalie.
Białka ubić na sztywno, dodawać cukier i żółtka ciągle ubijając. Wymieszać z makiem, tartą bułką oraz olejkiem migdałowym. Masę wyłożyć do wyścielonej pergaminem blaszki (23 x 33 cm) i wyrównać powierzchnię.

Ciasto biszkoptowe:
- 4 jajka
- 3/4 szklanki cukru
- 1 i 1/4 szklanki mąki tortowej
- 1 płaska łyżeczka proszku do pieczenia
- 4 łyżki oleju

Białka ubić na sztywno. Dodać cukier i żółtka, ubijać do momentu, aż cukier się rozpuści. Wlać olej i jeszcze chwilę ubijać. Następnie dodać przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia i wymieszać łyżką. Wyłożyć na surowe ciasto makowe, wstawić do nagrzanego do temperatury 180 st.C piekarnika i piec około 45 minut.
Ostudzone ciasto odwrócić do dołu biszkoptem, posmarować masą orzechową i dowolnie udekorować.

Masa:
- 125 g masła
- 100 g orzechów laskowych (lekko przypieczonych w piekarniku)
- 1/2 szklanki mleka
- 1/2 szklanki cukru pudru
- 1 łyżka kakao

Zmielone orzechy wymieszać z kakao, zaparzyć gorącym mlekiem i dokładnie wymieszać.
Miękkie masło utrzeć z cukrem pudrem, następnie dodawać po łyżce ostudzone orzechy.

SONY DSC

Keks świąteczny

Keks, to jedno z najpopularniejszych, tradycyjnych świątecznych ciast. Aromatyczne, napakowane dużą ilością bakalii, zwarte, a jednocześnie puszyste. Uwielbiam go za jego bogate wnętrze. I jeszcze dodatkowo za to, że może być upieczony  kilka dni wcześniej i nie straci przy tym na smaku. Wręcz przeciwnie – nabierze głębszego aromatu.


Składniki:
- 5 jajek
- 200 g cukru
- 200 g margaryny
- 1/4 szklanki oleju kujawskiego
- 300 g mąki pszennej (+ 1 łyżka)
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- szczypta soli
- aromat rumowy
- bakalie (300-350 g)

Wszystkie składniki ogrzać do temperatury pokojowej.
Jajka ubić z cukrem i solą na jasną, puszystą masę. Dolać olej i jeszcze chwilę ubijać.
Miękką margarynę zmiksować, stopniowo dodawać masę jajeczną i ubijać na wysokich obrotach (gdyby masa zaczęła się warzyć, dodać 1-2 łyżki mąki). Następnie dodawać mąkę z proszkiem do pieczenia i wymieszać łyżką lub mikserem na wolnych obrotach. Bakalie wymieszać z 1 łyżką mąki i dodać do ciasta razem z aromatem rumowym. Wyłożyć do natłuszczonej keksówki (9 x 33 cm), wstawić do nagrzanego do 170 st.C piekarnika i piec przez 1 godzinę (sprawdzić patyczkiem i w razie potrzeby podpiec jeszcze kilka minut).

SONY DSC

Rolada czekoladowa z kokosową nutą

Obok makowców, pierników, keksów i serników, na świątecznym stole nie może zabraknąć czekoladowego akcentu. Czy to w postaci ciasta, czy tylko drobnych ciasteczek. Wypieki z czekoladą, szczególnie te przekładane kremem, zawsze kojarzyły mi się z wyjątkowo wykwintnym smakiem, na specjalne okazje.
Czekoladowa rolada z kremem kokosowym, oblana dużą ilością polewy, to jedna z moich propozycji na tegoroczne Święta. 

Składniki:
- 300 g biszkoptów
- 50 g masła
- 50 g kakao
- 2/3 szklanki gorącego mleka

Biszkopty zetrzeć na tarce lub zmielić, wymieszać z kakao, a następnie połączyć z miękkim masłem oraz gorącym mlekiem. Powinna powstać dosyć gęsta masa, którą należy rozwałkować na prostokąt o grubości około pół centymetra.

Masa:
- 200 g masła
- 200 g cukru pudru
- 100 g wiórków kokosowych
- 1/2 szklanki mleka

Mleko zagotować, wsypać wiórki kokosowe, wymieszać i podgrzewać, aż mleko wsiąknie. Wystudzić.
Miękkie masło utrzeć z cukrem pudrem, następnie dodawać stopniowo wiórki kokosowe.

Masę kokosową rozsmarować na masie kakaowej i zwinąć w roladę. Schłodzić.

Polewa:
- 120 g margaryny Palmy z Kruszwicy
- 3/4 szklanki cukru
- 3 łyżki wody
- 3 łyżki kakao

Wszystkie składniki polewy włożyć do garnuszka i mieszając podgrzewać na małym ogniu. Gotować 2-3 minuty, aż cukier się rozpuści. Ostudzić.

Gdy polewa będzie już dosyć gęsta, posmarować nią schłodzone ciasto. Najlepiej robić to stopniowo, żeby nadmiar polewy nie spływał. Gdyby jednak tak się stało, ciasto należy ponownie schłodzić (przez kilka lub kilkanaście minut), następnie polewę zebrać nożem i jeszcze raz posmarować nią ciasto tworząc przy tym atrakcyjny wzorek.